ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ – ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ
Θα χωρίσω σε δύο μέρη την ομιλία μου. Το πρώτο μέρος αφορά τη βία ενάντια στις γυναίκες και το δεύτερο αφορά στη δράση της γυναικείας ομάδας αυτοάμυνας.
Για να καταλάβουμε το φαινόμενο της βίας των αντρών ενάντια στις γυναίκες, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι στηρίζεται στην κυρίαρχη άποψη που υπάρχει σχεδόν σε όλες τις κοινωνίες, ότι οι άντρες έχουν και ασκούν μεγαλύτερη δύναμη και εξουσία σε σχέση με τις γυναίκες.
Οι αντρικές δραστηριότητες θεωρούνται ακόμα, όποιες και αν είναι αυτές, σπουδαιότερες από τις γυναικείες. Με αποτέλεσμα να υπάρχει ένας αρχικός καταμερισμός εργασίας λόγω φύλου. Οι νοικοκυρές δεν αναγνωρίζονται από κανένα σχεδόν για το σημαντικό τους ρόλο μέσα στην οικογένεια. Θεωρείται αυτονόητο πολλές φορές ότι αφού είσαι γυναίκα πρέπει όχι μόνο να ξέρεις τις δουλειές στου σπιτιού, αλλά ακόμη και όταν εργάζεται περισσότερες ώρες από το σύζυγο να περιμένουν από εκείνη να φροντίσει παιδιά και σπίτι.
Στην ανατροφή των παιδιών από τις ίδιες τις μητέρες αλλά και από τους πατεράδες, υπάρχει ακόμη στην Ελλάδα ο διαχωρισμός πως πρέπει να συμπεριφέρονται στα κορίτσια και πως στα αγόρια, ποιες δουλειές μαθαίνουν να κάνουν στο σπίτι διαχωρίζοντας αυτές σε γυναικείες και αντρικές ή υιοθετούν διαφορετικά μοντέλα ρόλων.
Θα σας δώσω ένα παράδειγμα που βλέπω συχνά ακόμα και τώρα που έχω μια κόρη 3 χρόνων, ακούω τις μητέρες στο πάρκο να προσφωνούν τα αγόρια «άντρα μου», «αφέντη μου», «πασά μου» και να επιτρέπουν μια επιθετική συμπεριφορά προς τα άλλα παιδιά διότι είναι αγόρια και αυτό είναι το φυσιολογικό αλλιώς θα τα χαρακτήριζαν τουλάχιστον μαμμόθρεφτα. Αν λοιπόν από την τρυφερή ηλικία ανυψώνουμε ένα αγόρι στο κέντρο του κόσμου και θεωρούμε φυσιολογική τη βία που βγάζει προκειμένου να δείξει τα συναισθήματά του, τότε αυτό το παιδί μεγαλώνοντας κατά πάσα πιθανότητα θα θεωρήσει φυσιολογικό να συμπεριφερθεί το ίδιο και στη σύντροφό του.
Στη δημόσια σφαίρα της ζωής, υπάρχει ως σήμερα ανισότητα ως προς την οικονομική αμοιβή στην παραγωγή και η υποβόσκουσα ιδέα ότι οικογένεια και καριέρα δεν συμβαδίζουν με φυσικό επακόλουθο σχεδόν πάντα οι γυναίκες να εγκαταλείψουν τα όνειρά τους και ποτέ οι άντρες.
Επίσης στο χώρο εργασίας παρατηρούνται φαινόμενα σεξουαλικής παρενόχλησης, με συντριπτική πλειοψηφία ενάντια σε γυναίκες. Απαρχή του φαινομένου θεωρούμε τη σεξουαλική έκφραση της βίας με σκοπό την απόδειξη ισχύος του δράστη της σεξουαλικής παρενόχλησης. Το φύλο είναι καθοριστικός παράγοντας για το θύμα, καθώς και η γυναικεία ανεργία λόγω του φόβου της απόλυσης που είναι υψηλότερη της ανδρικής και η άμεση εξάρτηση από αφεντικά ή προϊσταμένους.
Στο περιεχόμενο των παρενοχλήσεων περιλαμβάνονται όλες οι μορφές περιποιήσεων ή προτάσεων, μη επιθυμητών, σεξουαλικών υπονοουμένων που υποβιβάζουν την αξιοπρέπεια, θωπειών ή χειρότερα επιθέσεων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η θέση της γυναίκας είναι εξαιρετικά δύσκολη και στην αντιμετώπιση, αλλά περισσότερο για να πείσει γι αυτό που της συμβαίνει. Συνήθως της ζητείται να παραιτηθεί η ίδια ή να μετατεθεί και όχι να απολυθεί ή να απομακρυνθεί ο δράστης.
Επίσης οι γυναίκες μεγαλώνουν για να είναι προσηνής, φιλικές, αξιαγάπητες και αφοσιωμένες και οτιδήποτε έξω από αυτή τη συμπεριφορά τις χαρακτηρίζει υστερικές ανέραστες κλπ. Ενώ οι άντρες πρέπει να είναι και λίγο ματσό, δυνατοί, σκληροί, να μην κλαίνε και να μην είναι ευαίσθητοι, ντροπαλοί αλλιώς είναι αδελφές.
Αιώνες λοιπόν προετοιμασίας έχουν φροντίσει για τη στερεότυπη παγίωση των ρόλων. Στην ελληνική οικογένεια, τολμώ να πω, ότι υπάρχει μια επίφαση δημοκρατικότητας και ισότητας ανάμεσα στα φύλα, αλλά η ελληνίδα μάνα και ο έλληνας μπαμπάς, ενώ μεταξύ τους ίσως να υπάρχει ένα είδος ισότητας, αλλά μεγαλώνουν τα παιδιά βάσει του φύλου τους δίνοντας στο αγόρι το ξεχωριστό δικαίωμα του αφεντικού. Αλλά και ολόκληρη η κοινωνία συμβάλει σε αυτή την ιδεολογία.
Έτσι λοιπόν οι άντρες έχουν το δικαίωμα με αυτή την κυρίαρχη ιδεολογία, να ασκήσουν δύναμη ή βία για να εκφράσουν το γόητρο, την εξουσία, τις ανασφάλειές τους με σκοπό την υποταγή των γυναικών ή να κρύψουν τις δικές τους ελλείψεις στις απαιτήσεις μιας απαιτητικής κοινωνίας.
Η βία σε οποιαδήποτε μορφή, όπως αυτή της σεξουαλικής παρενόχλησης, κακοποίησης, βιασμού απευθύνεται κατά ένα συντριπτικό ποσοστό ενάντια στις γυναίκες. Και εδώ πρέπει να καταρρίψω το μύθο του δράκου που κυκλοφορεί έξω από το σπίτι, διότι αντίθετα, σύμφωνα με στατιστικές και έρευνες από το Υπουργείο Ισότητας, αλλά και από δική μας εμπειρία, οι δράκοι βρίσκονται μέσα στην οικογένεια και στο στενό οικογενειακό περιβάλλον.
Μόνο που η οικογένεια θεωρείται ένας ιδιωτικός χώρος, νοσηρά προστατευόμενος από όλους και το κράτος, γι’ αυτό οι γυναίκες παθαίνουν το πρώτο σοκ όταν απευθύνονται στην αστυνομία για βοήθεια και παίρνουν την απάντηση ότι δεν την αφορά, ότι ίσως και να έφταιγε και η ίδια. Σήμερα με τον καινούργιο νόμο 3000/2006, τον συλλαμβάνουν μετά από μήνυση αλλά εάν στον εισαγγελέα δηλώσει ότι δεν θα το ξανακάνει, ο φάκελος μπαίνει στο αρχείο. Στις περιπτώσεις βιασμού πρέπει το θύμα να έχει άμεμπτη ηθική αλλιώς θεωρείται ότι φταίει το ίδιο που βιάστηκε. Για παράδειγμα στη Γαλλία μια γυναίκα, θύμα βιασμού, όπου το δικαστήριο δεν καταδίκασε το δράστη γιατί μέσα από το τζιν φορούσε κόκκινα εσώρουχα.
Βλέπουμε λοιπόν τη συνενοχή του κράτους στη βία που ασκούν ατομικά οι άντρες στις γυναίκες και αυτό έχει προέκταση και στο δημόσιο χώρο, όταν είναι αδύνατο να εγγυηθεί για την ασφάλεια των γυναικών στο δρόμο ή οι δαπάνες για την αντιμετώπιση της βίας είναι ελάχιστες.
Πρέπει λοιπόν να καταλάβουμε, ότι η βία ενάντια στις γυναίκες αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα προβλήματα της κοινωνίας μας, δεν συμβαίνει σπάνια, αλλά στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις στατιστικές 7 στις 10 γυναίκες έχουν δεχτεί μία από τις παραπάνω μορφές βίας που αναφέραμε. Στο περιβάλλον της οικογένειας, μέσα στις διαπροσωπικές σχέσεις , έχουμε μεγαλύτερα ποσοστά και όχι έξω στο δρόμο.
Προφίλ του δράστη, είναι συνήθως ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας, μόνο που αυτός ξέρει να ξεχωρίζει το θύμα του όπως ο λύκος οσμίζεται το θήραμα.
Ο άντρας που θα κακοποιήσει, έχει επιλέξει από πριν σε ποια γυναίκα θα χτυπήσει, ή βιάσει. Στις περιπτώσεις κακοποίησης αρχίζει από τον αποκλεισμό της γυναίκας από την οικογένεια τους, φίλους, συγγενείς, συναδέλφους. Υπάρχει συνεχώς διαρκής έλεγχος της γυναίκας που πάει, τι κάνει, με ποιους μιλάει, ζηλεύει παθολογικά και στη συνέχεια ή τη σταματάει από τη δουλειά ή της παίρνει τα χρήματα.
Η συνέχεια σε όλα αυτά είναι η ψυχική βία με την απαξίωσή της και τους χαρακτηρισμούς, ανίκανη, ηλίθια, κακή μάνα, ανοικοκύρευτη και τελικά όταν ο θύτης θα τη χτυπήσει, κάθε φορά που εκείνος κρίνει ότι δεν έκανε κάτι σωστά π.χ. είχε πολύ αλάτι το φαγητό, ξόδεψε χρήματα χωρίς να τον ρωτήσει, οι πετσέτες στο μπάνιο είναι στραβά κ.λ.π
Ο βιαστής συνήθως έχει τσεκάρει και παρακολουθήσει το θύμα από πριν και είναι σίγουρο ότι θα βιάσει τη γυναίκα εκείνη που δείχνει φοβισμένη και δειλή και όχι η γυναίκα που περπατά με σιγουριά και αυτοπεποίθηση.
Σπάνια κάνει λάθος και εκεί τον πιάνουν ή το θύμα του ξεφεύγει.
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΥΤΟΑΜΥΝΑΣ
Κίνητρο για τη δημιουργία της ομάδας ήταν η ανάγκη να πάψουμε να είμαστε παθητικοί δέκτες οποιασδήποτε μορφής βίας είτε σωματικής, είτε λεκτικής, στο χώρο που εργαζόμαστε, στην οικογένεια, στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, στο δρόμο.
ΣΚΟΠΟΣ της ομάδας, είναι να βοηθάει τις γυναίκες να αντιμετωπίσουν τον κάθε κίνδυνο, το φόβο τους, να αντιδρούν στις ενοχλήσεις, να διεκδικούν το δικαίωμα να υπάρχουν και να ζουν με αξιοπρέπεια, να μπορούν να κυκλοφορούν όποια ώρα θέλουν και όπου εκείνες θέλουν, να έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στη δύναμή τους.
Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
Η ομάδα προπονείται σε γυμναστήριο, σε απλές τεχνικές αυτοάμυνας με στοιχεία Κουνκ-φου και προσπαθώ μέσα από την άσκηση, οι γυναίκες να ανακαλύψουν τη δύναμη του σώματός τους και τις ικανότητές τους απορρίπτοντας το μύθο της αντρικής δύναμης. Στη φιλοσοφία του Κούνκ-φου τον πρώτο ρόλο παίζει η θέληση και όχι η μυϊκή δύναμη. Το άλλο σκέλος είναι η λεκτική αυτοάμυνα, όπου μέσα από το παιχνίδι και τα δρώμενα μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε τη βία χωρίς βία, με το βλέμμα, την κίνηση, το λόγο, τη στάση του σώματος. Ενώ παράλληλα λειτουργεί και ως ομάδα αυτογνωσίας πρώτα για τον ίδιο μας τον εαυτό και τους φόβους και κόμπλεξ μας, διότι γίνονται συζητήσεις για τις διαπροσωπικές σχέσεις μας, την οικογένεια, τι είναι βία, κακοποίηση, σεξουαλική παρενόχληση, ώστε οι γυναίκες να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση, διεκδικητικότητα, αυτογνωσία.
Η κοινή παραδοχή από τις γυναίκες που έχουν εκπαιδευτεί είναι ότι οι άντρες εκπλήσσονται όταν έχουν να αντιμετωπίσουν, γυναίκες που η συμπεριφορά τους ξεφεύγει από το στερεότυπο της φοβισμένης-ένοχης αντίδρασης και σοκάρονται όταν έχουν να κάνουν με γυναίκες, που έχοντας συνειδητοποιήσει τη δύναμή τους, υπερασπίζονται δυναμικά τον εαυτό τους και τα δικαιώματά τους.
ΠΙΣΤΕΥΟΥΜΕ ΟΤΙ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΜΕ ΠΟΛΕΜΙΣΤΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΘΥΜΑΤΑ
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΜΑΔΑΣ
Η πρώτη ομάδα αυτοάμυνας δημιουργήθηκε το 1988, όπου ήμουν και ένα από τα ιδρυτικά μέλη, διαλύθηκε το 1993 και το 1995 έγινε η νέα ομάδα όπου είμαι έως τώρα δασκάλα αλλά ευτυχώς πια μαζί με άλλες.
Πάντα η ομάδα δραστηριοποιούνταν σχετικά με τη βία ενάντια στις γυναίκες και από το 1998 είναι μέλος του ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΝΑΝΤΙΑ Της ΑΝΤΡΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ, αλλά και μέλος του Εθνικού Παρατηρητηρίου για τα δικαιώματα των γυναικών.
ΚΛΕΙΝΟΝΤΑΣ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΠΩ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΜΟΥ ΕΙΠΕ Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ ΟΤΑΝ ΜΟΥ ΕΔΙΝΕ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΣΤΡΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΣΑΟΛΙΝ, ΟΤΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΠΟΛΕΜΙΣΤΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣΔΙΟΤΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΩΡΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΧΟΥΝ ΝΑ ΠΑΛΕΨΟΥΝ ΜΕ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΝΤΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΝΟΥΝ.
ΟΧΙ ΣΤΟ ΦΟΒΟ, ΝΑΙ ΣΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ.
