Ορισμός: Εκδήλωση βίαιης επιθετικής συμπεριφοράς από τους ενήλικες στα παιδιά, που μπορεί να κυμαίνεται από άγριο ξυλοδαρμό με σοβαρές σωματικές βλάβες, μέχρι την επιβολή πολύ σκληρών τιμωριών. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που ενυπάρχει στην δυναμική της οικογένειας και προκαλλούν προβλήματα στην πρώιμη σχέση ΜΗΤΕΡΑΣ – ΠΑΙΔΙΟΥ με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η φυσιολογική έξέλιξη και ωρίμανση του παιδιού συναισθηματικά, κοινωνικά και νοητικά.
Το παιδί που κακοποιήθηκε χθες, είναι ο γονιός που κακοποιεί σήμερα.
Υπάρχουν τρεις μορφές κακομεταχείρισης:
1. Η ενεργητική μορφή: σωματικές κακώσεις από ενήλικες σε παιδιά σε συνδυασμό με λεκτική κακομεταχείριση.
2. Παθητική μορφή: παραμέληση του παιδιού (ψυχολογική κακοποίηση) με αποτέλεσμα ψυχοδιανοητικής και σωματικής καθυστέρησης. Η παραμέληση είναι η συνεχής αποτυχία των γονέων να προστατέψουν τα παιδιά τους από οποιονδήποτε φυσικό κίνδυνο, σε γενικές γραμμές η αποτυχία δημιουργίας ενός δικτύου ασφαλείας μέσα στην οικογένεια.
3. Σεξουαλική μορφή: Μπορεί να συνυπάρχει με τους προηγούμενους δύο τύπους κακομεταχείρησης. Συναντάται κυρίως από γονείς τοξικομανείς και ιδιαίτερα αλκοολικούς (το 54% της σεξουαλικής κακοποίησης).
Τα χαρακτηριστικά των γονιών που κακοποιούν τα παιδιά τους:
Υψηλά επίπεδα τιμωρητικότητας, απόρριψη και εχθρικότητα, μειωμένη ικανότητα για μητρική καθημερινή φροντίδα, μειωμένη ικανότητα για τρυφερότητα, πίστη στην τιμωρία, εξωπραγματικές απαιτήσεις από το παιδί, έλλειψη γνώσεων για την φυσιολογική ανάπτυξη των παιδιών.
Η κλιμακα εκτίμησης της οικογενειακής κρίσης, χωρίζει τους γονείς σε τρεις κατηγορίες:
- Κανένας κίνδυνος για κακοποίηση ή παραμέληση του παιδιού
- Μέτριος κίνδυνος να προκαλέσει βλάβη στο παιδί
- Σοβαρός κίνδυνος να προκαλέσει βλάβη στο παιδί.
Για την συγκεκριμένη κλίμακα υπάρχουν 10 θεματικές ενότητες:
- Γονιός που έτρωγε ξύλο κατά την παιδική του ηλικία ή υπήρξε στερημένος κατά τη διάρκεια της
- Ο γονιός έχει ποινικό μητρώο ή κάποια ψυχική νόσο
- Γονίός υποπτός για κακοποίηση του παιδιού του στο παρελθόν
- Γονιός με χαμηλή αυτοκεκτίμηση, κατάθλιψη ή κοινωνική απομόνωση
- Ύπαρξη πολλαπλών κρίσεων ή εντάσεων
- Γονιός με εξωπραγματικές προσδοκίες από την συμπεριφορά του παιδιού
- Γονιός με βίαιες εκρήξεις θυμού
- Αυστηρή τιμωρία του παιδιού
- Παιδί δύσκολο ή προκλητικό ή έτσι το βλέπουν οι γονείς
- Ανεπιθύμητο παιδί.
